Alkmaar

Vorige Artikel 2 van 6 Volgende

De duitse hugenoot Charles Godeffroy (1704-1773) mag worden beschouwd als de aanlegger
van de plantage Alkmaar. Hij heeft zich omstreeks 1730 in de kolonie gevestigd, want op 28
october van dat jaar werd hij lid van de gereformeerde kerk. Hij was in 1742 Raad van politie.
Hij woonde slechts deeltijds op zijn plantage, de overige tijd woonde hij in een riant huis dat
hij omstreeks 1750 aan de waterkant had laten bouwen, niet ver van de Lutherse kerk.

 

Gedeffroy kwam niet zomaar naar Suriname. Hij was een telg van het ambitieuze duitse
koopmansgeslacht Godeffroy, dat zich overal ter wereld vestigde waar het economisch tij
gunstig was. De kansen in Suriname werden zó gunstig geacht, dat maar liefst 3 leden der
familie zich in Suriname vestigden: de broers Charles en Isaac, en hun neef Jaques. Zij
hielden zich intensief met het plantagebedrijf bezig. Op de kaarten van Alexander de Laveaux
staan zij als volgt vermeld:

Charles Godeffroy huwde drie maal. Zijn eerste echtgenote, Geertruida de Bakker, overleed
in 1739. Daarna volgde zijn huwelijk met Catharina de l'Jsle. Zij overleed tien jaar later, in
1757. Charles hertrouwde het jaar daarop met Elisabeth Danforth (1715-1796). Voor zover
bekend bleven alle huwelijken kinderloos.
Godeffroy overleed op 9 juli 1773 aan boord van een schip op weg van Amsterdam naar
Paramaribo. Zijn vrouw was bij hem 1. Hij werd op zijn plantage Alkmaar begraven, achter
het grote plantagehuis. Het huis bestaat niet meer, maar het graf is er nog steeds, achter de
oude polikliniek.

grafsteen van Charles Godeffroij te Alkmaar.
Een opmerkelijk bescheiden graftekst, in een tijd waarin gewoonlijk alle titels en functies van de
overledene breedvoerig op diens grafsteen werden gebeiteld. Wel een bijzonder fraai uitgevoerde
steen.
Godeffroy behoorde tot de notabelen der kolonie, en ontving veelvuldig hoge gasten op zijn
plantage. Het was een druk komen en gaan van Raden, Gouverneurs, zeekapiteins van
oorlogsschepen, en ook de gouverneur van Cayenne was er te gast.
De auteur John Gabriel Stedman, die in 1772 in de kolonie arriveerde, heeft Charles
Godeffroy niet gekend, maar raakte goed bevriend met Elisabeth Danforth. Hij is zeer over
haar te spreken en prijst haar plantage Alkmaar (stedman, p.17, 95, 24, 126, 134, 137). Met
name de waardige wijze waarop zij omgaat met de slavenbevolking werd door hem zeer
bewonderd. Zij werd de beschermvrouwe van diens vriendin Joanna en hun zoontje John.

Een bronzen leeuwekop, circa 20 cm hoog, gevonden op de plantage. Foto KDV architects.

De militaire officier Willem Benjamin van Panhuis (1761-1816) was gehuwd geweest met
Alexandra Elisabeth Reynsdorp, kleindochter van een raad van civiele justitie in Suriname.
Hij bezocht Suriname voor het eerst in 1800, vanwege een erfeniskwestie. Hij hertrouwde in
1805 met Louise von Barckhaus-Wiesenhütten. Hij kwam in 1811, tijdens het Engelse
tussenbestuur, ten tweede male naar Suriname. Hij had er voor zover bekend geen officieele
functie. Hij woonde met zijn vrouw op de plantage Nut en Schadelijk, en verwierf omstreeks
die tijd het eigendom van de plantage Alkmaar. In 1813, na de eerste val van Napoleon,
retourneerde hij naar Nederland. In 1815, na de definitieve val van Napoleon, werd hij
benoemd tot gouverneur van Suriname. In 1816 arriveerde Van Panhuijs opnieuw in de
kolonie en nam het bestuur over.
Wolbers (p. 595) schrijft hierover als volgt:
"... de Generaal Majoor Willem Benjamin van Panhuijs werd door den Koning der
Nederlanden Willem de Eerste tot Gouverneur van Suriname benoemd, en een eskader onder
den vice-Admiraal van Braam, met ongeveer 1000 man Nederlandsche troepen, stak in zee
om hem naar deze kolonie te brengen ..... Panhuijs kwam den 26ste Januarij (1816) aan .... en
den 26sten februarij 1816 werd Suriname aan het Nederlandsch bewind overgegeven ..."
Van Panhuys is niet lang gouverneur geweest. Hij overleed reeds op 18 juli 1816 te
Paramaribo, en werd begraven in de Nieuwe Oranjetuin. Zijn grafschrift leest:
"... generaal-majoor in dienst Zijner Majesteit den Koning der Nederlanden, Willem den
Eersten, Ridder van de Willemsorde en de Preusscchen Rooden Adelaar orders, mitsgaders
Gouverneur-Generaal

1847 – Evangelische Broeder Gemeente
In 1847 gaf de plantage-directeur aan de Evangelische Broedergemeente toestemming, om op
de plantage te prediken en te onderrichten. Het hoofd van de Broedergemeente, Otto Tank,
bericht hierover op 22 juni 1847 4 :
“..... Het bezoek van de agent van het Engels Bijbelgenootschap, MacMurray, waarover ik al
heb geschreven, had nog een ander uitstekend resultaat, zijnde dat wij toegang kregen tot de
grootste plantage in de kolonie, Alkmaar, aan de Beneden-Commewijne rivier. Deze telt een
bevolking van bijna 600 negers. Zij behoort aan Engeland en wordt bestuurd door
landgenoten van de genoemde agent, die hier woont en ons heeft geholpen om toestemming te
krijgen daar te onderrichten. Spoedig daarna volgde de nabijgelegen plantage Visserszorg,
met 500 negers. Er is op beide plaatsen een werkelijke behoefte om God’s woord te horen
.....” (ned. vertaling van een engelse versie van de brief)
Eveneens in 1847 werd de bouw van een groot nieuw hospitaal aanbesteed :
“....De ondergeteekenden zullen aan den minst inschrijvende (mits goedgekeurd wordende),
aanbesteden :
Het opbouwen van een nieuw hospitaal op de plantaadje Alkmaar.—Zijnde het plan, bestek
en de conditien bij de ondergeteekenden te bezigtigen, alwaar de inschrijvings billetten zullen
worden aangenomen tot den 1sten november e.k.
Paramaribo den 14 october 1847
A. FERRIER privé en qq ; A. HARRIS qq ...”

De 445 vrijverklaarde slaven ontvingen 127 familienamen, waaronder de nu nog bestaande
namen Braaf, Cambridge, Fakkel, Keisrie, Russel, Staal, en Vreden.

Het emplacement (links) en het plantagehuis (rechts) op een foto van Julius Muller uit 1885. Archief
KITLV, Leiden.

de plantage Frederiksdorp aan de overzijde der rivier was van dezelfde eigenaren.
Thomas Green, planter en koopman te Suriname, was aangesteld als vertegenwoordiger van de
familie Ferrier in Suriname.

 

1894 - heden - gouvernementsvestigingsplaats (Quintus-Bosz, p. 230)
Op 1 october 1893 werd de gehele plantage door de overheid opgekocht om te dienen als
experimentele vestigingsplaats voor kleinlandbouwers. De grond werd daartoe verkaveld in
arealen van circa 1 2/3 ha. Centraal in het project was ruimte gereserveerd voor een gemene
weide, waar iedere pachter 1 koe mocht laten grazen (en vooral niet meer !). Brits-indische
contractanten, die hun contract hadden uitgediend, kwamen voor de arealen in aanmerking.
De gronden werden in erfpacht "kosteloos en voorgoed" uitgegeven. De overheid zorgde
voor het onderhoud van wegen, afwateringen, etc. Het moderne plaatsje Alkmaar was
geboren.

 

1916 - heden - hindustaanse zending der EBGS (Fontaine, p. 102)
In 1916 werd door de Deense zendeling P. M. Legene een zendingspost opgericht voor het
werk onder de hindustaanse contractanten. Hem werd een terrein ter beschikking gesteld op
het voorland van de plantage, grenzend aan Zorgvliet. Legene noemde het tehuis "Sukh
Dhaan" (geluksoord). De EBG verwierf een huis in de stad, demonteerde dit, waarna het op
de nieuwe post weer werd opgericht. Dit is het tegenwoordige "plantagehuis". In 1928 werd
een houten kerkje gebouwd.
Thans (1998) biedt het kinderhuis een toekomst aan ongeveer 50 kinderen. Alles ziet er
verzorgd en netjes uit. De houten kerk is vervangen door een aardige stenen kerk. De totale
bebouwing bestaat uit: 9 gebouwen

Louise van Panhuys, detail van de prent "Boston boom", 1812. De boom stond op Alkmaar.
Links het kolossale plantagehuis, reeds door Stedman in 1774 afgebeeld. Het staat op een hoge
bakstenen kelder met getoogde kelderlichten. Daarboven is het opgetrokken van hout, met getoogde
ramen. Daarnaast, meer naar achter, de grote koffieloods. De bouw van de nieuwe suikerfabriek was
waarschijnlijk nog niet gestart.

 

Het hospitaal van Alkmaar. Foto J. Muller, 1885. Archief KITLV.

© 2015 - 2019 PlantageSuriname | sitemap | rss | webwinkel beginnen - powered by Mijnwebwinkel
Deze website maakt gebruik van cookies. Accepteren Meer informatie
Wat is een cookie? Een cookie is een klein tekstbestand dat bij je bezoek aan een website naar je computer wordt gestuurd. Zowel deze website als andere partijen kunnen cookies plaatsen. Waar worden cookies voor gebruikt? Deze website gebruikt cookies om het gebruiksgemak en de prestaties van de website te verbeteren. Met behulp van cookies zorgen we er onder andere voor dat je bij een bezoek aan onze site niet steeds dezelfde informatie ontvangt of moet invoeren. Cookies maken het surfen op de site dus een stuk prettiger. Er bestaan verschillende typen cookies. Deze website maakt gebruik van permanente cookies en sessie cookies. Permanente cookies: Hiermee kan de website speciaal op jouw voorkeuren worden ingesteld. Bijvoorbeeld om jouw toestemming tot het plaatsen van cookies te onthouden. Hierdoor hoef je niet steeds jouw voorkeuren te herhalen waardoor je tijd bespaart en gemakkelijker door de webwinkel navigeert. Permanente cookies kun je verwijderen via de instellingen van je browser. Sessie cookies: Met behulp van een sessie cookie kunnen we zien welke onderdelen van de website je met dit bezoek hebt bekeken. Wij kunnen de webwinkel daardoor zoveel mogelijk aanpassen op het surfgedrag van onze bezoekers. Deze cookies worden automatisch verwijderd zodra je jouw browser afsluit. Met welk specifiek doel plaatst deze website cookies? Deze website plaatst cookies om de volgende redenen: Winkelwagen (functionele cookie): Onthouden welke producten in je winkelmandje liggen. Zonder deze cookie kun je geen producten bestellen of in je winkelmandje plaatsen. Cookiekeuze (functionele cookie): Onthouden of je ons toestemming hebt gegeven tot het plaatsen van cookies. Google Analytics (tracking cookie): Meten hoe je de website gebruikt en hoe je ons hebt gevonden en hier met rapportages inzicht in proberen te verkrijgen. Google AdWords (tracking cookie): Meten we hoe je de website gebruikt en hoe je ons hebt gevonden. Deze kennis gebruiken we om onze AdWords campagnes te verbeteren. Facebook (Social Media cookie): Met deze cookie is het mogelijk om onze Facebook pagina te 'liken'. Deze button werkt door middel van code die van Facebook zelf afkomstig is. Twitter (Social Media cookie): Met deze cookie is het mogelijk om onze Twitter pagina te volgen. Deze button werkt door middel van code die van Twitter zelf afkomstig is. AddThis (Social Media cookie): Met deze cookie is het mogelijk om onze content te delen via Facebook, Twitter, Hyves en diverse andere social media websites. Affiliate marketing (marketing cookies): Deze cookies gebruiken wij om partnersites (affiliates, zoals Daisycon, TradeTracker en Cleafs) te belonen voor hun bijdrage aan de verkoop. Review sites (marketing cookies): Wij worden graag door klanten beoordeeld. Hiervoor gebruiken we een review site zoals The Feedback Company. Deze plaatst cookies voor een juiste werking. Hoe kan ik cookies beheren of verwijderen? Meestal kunnen cookies worden beheerd, bewerkt en verwijderd via je browser. Meer informatie over het in- en uitschakelen en het verwijderen van cookies kan je vinden in de instructies en/of met behulp van de Help-functie van jouw browser.